We moeten het over menstruatie hebben

Ook op Wereldmenstruatiedag (Menstrual Hygiene Day, 28 mei), net zoals op elke andere dag van het jaar, zijn er wereldwijd 800 miljoen mensen die hun maandstonden hebben. Dat doen ze hier in België, maar net zo goed overal ter wereld: in de door droogte geteisterde Sahel, het door de aardbeving verwoeste Myanmar, in vluchtelingenkampen en schuilkelders, in Soedan, in Gaza.

Ook al is de menstruatiecyclus een normaal biologisch proces waar zowat de helft van alle mensen ooit mee te maken krijgt, wereldwijd gaat die desalniettemin gepaard met taboes, stigma’s en foutieve associaties. Dat maandstonden ‘vies’ zouden zijn, en dat wie haar regels heeft ‘onrein’ zou zijn, is een idee dat maar moeilijk uitgeroeid kan worden. Net zo goed zijn er culturen waarin meisjes huwbaar zijn zodra ze ongesteld zijn, alsof vruchtbaarheid meteen impliceert dat meisjes – vaak net tiener – plots volwassen zijn en mentaal en fysiek klaar voor een huwelijk.

Menstruatiearmoede

Hun menstruatie heeft impact op bijna elk aspect van het leven van meisjes en jonge vrouwen, in het bijzonder wanneer er een gebrek is aan toegang tot menstruatieproducten, aangepast sanitair of pijnstillende medicatie. Wereldwijd zijn er 1,5 miljard mensen die niet over sanitaire basisvoorzieningen, zoals private toiletten, beschikken. Menstruatiearmoede treft in totaal zo’n 500 miljoen mensen, wat wil zeggen dat zij niet in staat zijn om op een gezonde en waardige manier hun maandstonden te regelen.

Voor vele meisjes en jonge vrouwen is niet evident om tijdens hun maandstonden naar school te gaan, te sporten, of op een volwaardig deel te nemen aan het openbaar leven. Door menstruatiearmoede en het gebrek aan faciliteiten komt hun gezondheid in het gedrang, worden hun zelfredzaamheid en zelfstandigheid aangetast, hebben ze minder kansen om zich uit te spreken. Dat is bij uitstek zo wanneer meisjes en vrouwen geconfronteerd worden met een humanitaire crisis – gewapende conflicten, natuurrampen, de gevolgen van klimaatverandering…

Vooroordelen bestrijden

De strijd tegen vooroordelen en voor gendergelijkheid, kan niet zonder ook oog te hebben voor de vooroordelen die er rond menstruatie bestaan, en het stigma dat er heerst. Plan International werkt al jarenlang samen met meisjes en vrouwen, maar ook met jongens en mannen om gemeenschappen te sensibiliseren over menstruele gezondheid, taboes en stigma’s over menstruatie te doorbreken, en menstruatieproducten, sanitaire voorzieningen en geschikte toiletten beschikbaar te stellen.

“We blijven onze overheden oproepen om gender mee te nemen in hun ontwikkelings- en humanitair beleid”, zegt Ineke Adriaens, Directeur Internationale Programma’s bij Plan International België. “Zelf proberen we steevast om gendertransformatief te werken, en vragen hetzelfde aan onze partners: internationale programma’s moeten zich bewust zijn van de uitdagingen, rekening houden met de specifieke noden van meisjes en vrouwen, en mee strijden tegen stigma’s en vooroordelen die meisjes en vrouwen beperken – óók als het over menstruatie gaat. Alleen zo komen we tot echte gelijkwaardigheid en gendergelijkheid. Alleen zo kunnen we meisjesrechten vrijwaren.”