Plan International België en vijftien lokale besturen in de bres voor meer veiligheid
Straatintimidatie en (on)veiligheid in de openbare ruimte
Samen met lokale overheden werken aan een veilige openbare ruimte waarin iedereen zich vrij kan bewegen: dat is wat Plan International België met het Safer Cities project wil realiseren. Vijftien steden en gemeenten gaan in op het aanbod en starten hun eigen traject. Dat begint met de erkenning van de uitdaging, en begrijpen hoe vrouwen zich werkelijk voelen op straat.
Antwerpen, Brugge, Genk, Gent, Harelbeke, Herentals, Kortrijk, Leuven, Lier, Lokeren, Maasmechelen, Menen, Oostende, Roeselare en Sint-Niklaas: dat zijn de vijftien steden die mee een veiligere openbare ruimte gaan bouwen, en de strijd aangaan tegen straatintimidatie en gendergerelateerd geweld.
Onder de naam ‘Safer Cities’ werkt Plan International België al jaren aan meer veiligheid op straat – een eerste project vond plaats in 2018. Sinds september 2025 is er een nieuw project waarvoor Plan International België samenwerkt met Vlaamse Vereniging voor Steden en Gemeenten (VVSG) en Sensoa, met steun van de Vlaamse Overheid – Gelijke Kansen.
“Straatintimidatie is geen vrouwenprobleem, maar een maatschappelijk probleem. Dat wil meteen ook zeggen dat we allemaal aan de bak moeten om een gepast antwoord te bieden – ook de lokale overheden. Zij staan dicht bij de burgers, beheren het publieke domein, staan in voor veiligheid: steden en gemeenten zijn de meest logische eerste partners in dit verhaal”, zegt Wouter Stes van Plan International België.
Concrete acties
Na een brede oproep tekenden vijftien Vlaamse steden en gemeenten in om deel te nemen aan het project. Zij kozen uit een keuzemenu van acties die passen binnen de lokale context, de specifieke noden en de eigen beleidsambities. Het gaat om:
- Het gebruik van het digitaal platform Safer Cities waar inwoners hun getuigenissen en ervaringen met grensoverschrijdend gedrag kunnen delen en aanbevelingen kunnen doen
- Het organiseren van safety walks voor kwalitatieve dataverzameling
- Leren over noden van kwetsbare groepen via focusgroepen
- Coaching bij het opstellen van een lokaal actieplan ter preventie van grensoverschrijdend gedrag
- Inwoners en professionals activeren als actieve omstaanders via omstaanderstrainingen(*)
De acties die binnen Safer Cities beschikbaar zijn voor lokale overheden hebben als doel de realiteit in kaart te brengen, op basis daarvan het lokaal beleid uit te werken om straatintimidatie tegen te gaan, én tot slot ook de burgers én professionelen te betrekken in de strijd tegen straatintimidatie via omstaanderstrainingen.
Wouter Stes: “Vandaag is straatintimidatie en de impact ervan op de onveiligheid van vrouwen erg actueel, maar nieuw is het fenomeen hoegenaamd niet. Het is hoopgevend om te zien dat vijftien steden en gemeenten, samen goed voor 1,6 miljoen inwoners, deze problematiek ter harte nemen en actie ondernemen. De expertise die we als Plan International België hebben opgebouwd kan lokale overheden daarbij ondersteunen. Diezelfde expertise gebruiken we ook om mensen te informeren en begeleiden in scholen en sportclubs, maar ook op festivals, Pas als we allemaal, mannen en vrouwen, jongeren en ouderen, televisiejournalisten en burgemeesters, deze problematiek ernstig nemen, kunnen we echt stappen vooruitzetten naar een wereld waarin iedereen vrij is.”
(*) De rol van omstaanders
Tussenbeide komen wanneer je vermoedt dat je getuige bent van (straat)intimidatie of grensoverschrijdend gedrag? Het is niet vanzelfsprekend. Dat mensen niet reageren wijst niet noodzakelijk op onwil, maar vooral onzekerheid. Omstaanderstraining geeft mensen de kennis en vaardigheden om juist te reageren.
Omstaanders kunnen een of meerdere van volgende vijf A’s in de praktijk brengen:
- Afleiden: Leid de aandacht van slachtoffer/pleger subtiel af bijvoorbeeld door een neutrale vraag te stellen of een ander onderwerp aan te snijden
- Aanspreken: Spreek de pleger rustig en respectvol aan en zeg dat dit gedrag niet aanvaardbaar, gepast en/of legaal is.
- Anderen betrekken: Reageer niet alleen. Vraag hulp aan anderen zodat je met verschillende mensen op de situatie kan reageren.
- Aanwezig blijven: Kan je niet veilig ingrijpen? Hou dan de situatie in het oog en bied achteraf je hulp aan
- Afzonderen: Probeer het slachtoffer fysiek uit de situatie weg te halen en naar een veiligere plaats te brengen.
Meer informatie over Safer Cities: https://planinternational.be/nl-be/projecten/safer-cities-samen-voor-veilige-en-inclusieve-publieke-ruimte