Klimaatrampen verhogen risico op gendergerelateerd geweld en kindhuwelijken
Nieuw rapport State of the World’s Girls toont impact op meisjes
Klimaatrampen zoals overstromingen, droogte en extreme hitte verzwakken de systemen die meisjes beschermen en vergroten hun kwetsbaarheid voor gendergerelateerd geweld en kindhuwelijken. Dat blijkt uit nieuw internationaal onderzoek van Plan International. De afgelopen hittezomer en recente rampen onderstrepen de urgentie.
Klimaatverandering brengt een noodlottige kettingreactie op gang. In veel regio’s vergroot klimaatverandering de risico’s op overstromingen, droogte, cyclonen, stormen en extreme hitte. Die klimaatgebeurtenissen verstoren op hun beurt het onderwijs, dwingen gezinnen om te verhuizen, vernietigen bestaansmiddelen en verzwakken beschermingssystemen. De gevolgen daarvan, zo blijkt uit het nieuwe rapport State of the World’s Girls 2026 – Change Her Forecast, zijn het hardst voor meisjes die al de minste kansen en de grootste onzekerheid kennen.
Het onderzoeksrapport, dat gepubliceerd wordt in de week vor Wereldmeisjesdag (11 oktober), combineert analyses van gezondheids- en klimaatdata uit meer dan 50 landen over een periode van drie decennia met een enquête onder 5.000 meisjes en jonge vrouwen en dieptegesprekken met 139 meisjes in Bangladesh, Kenia, Peru, Senegal en Zimbabwe.
Rampen verhogen bestaande risico’s
Wanneer gezinnen door droogte hun woonplaats moeten verlaten of moeten verhuizen na een overstroming of natuurbrand, ontwricht dat de sociale, institutionele en economische systemen waar ze deel van uitmaken. Meisjes in het rapport beschreven overvolle opvanglocaties voor mannen en vrouwen, waar duisternis, gebrek aan privacy en onveilige routes naar toiletten het risico op intimidatie en seksueel geweld vergrootten. Een deelneemster uit Bangladesh vertelde dat meisjes tijdens een eerdere overstroming bang waren dat “er iets zou gebeuren terwijl iedereen sliep”.
Belangrijkste bevindingen
- Meer dan een kwart van de ondervraagde meisjes en jonge vrouwen (28%) zag na klimaatgerelateerde gebeurtenissen een toename van geweld tegen vrouwen en meisjes.
- Bijna een kwart (24%) gaf aan dat meisjes en jonge vrouwen in hun gemeenschap na een klimaatramp moeilijker toegang hadden tot preventie- en hulpdiensten voor gendergerelateerd geweld. 18,5% zei dit zelf te hebben ervaren.
- Meer dan een derde van de meisjes en jonge vrouwen (36%) merkte na klimaatgerelateerde gebeurtenissen dat in hun gemeenschap het aantal meisjes dat vóór hun achttiende trouwde toenam.
- 60% van de respondenten noemde de behoefte van gezinnen aan geld en middelen als reden om meisjes uit te huwelijken. 51% zei dat gezinnen wilden zorgen dat meisjes toegang hielden tot voedsel en basisbehoeften.
- Onder respondenten die droogte als belangrijkste klimaatgebeurtenis noemden, zei 60% dat meer meisjes in hun gemeenschap vóór hun achttiende trouwden.
- 47% noemde schoolsluitingen en onderbrekingen van het onderwijs als een belangrijke oorzaak van kindhuwelijken.
Isabelle Verhaegen, nationaal directeur Plan International België, zegt: “Rampen veroorzaken genderongelijkheid niet, maar versterken die wel. Wanneer gezinnen hun huis, bestaansmiddelen en toegang tot voorzieningen verliezen, lopen meisjes meer risico op geweld. Meisjes moeten mogelijk verder lopen voor water, voedsel of brandhout, waardoor zij meer worden blootgesteld aan intimidatie en uitbuiting. In noodopvanglocaties kunnen overbevolking, slechte verlichting en een gebrek aan privacy geweld moeilijker te voorkomen en te melden maken. En voor wanhopige gezinnen kan het lijken of een huwelijk van hun dochter haar enige kans op een toekomst is.”
“Mijn vader had geen vee meer om te verkopen en mijn studie te betalen. Daarom stemde ik ermee in om te trouwen”, zegt Galgalo, een 22-jarige deelneemster uit Kenia.
Reena Ghelani, CEO van Plan International, zegt: “Wij weten wat meisjes in gevaar brengt, en wij weten wat hen helpt te beschermen. Wat ontbreekt, is niet het bewijs, maar de urgentie om hiernaar te handelen. Meisjes mogen niet langer als bijzaak worden behandeld in de klimaatactie. Zij moeten een betekenisvolle stem hebben in de beslissingen die hun leven bepalen, en hun rechten en behoeften moeten vanaf het begin worden geïntegreerd in het klimaatbeleid en de klimaatfinanciering.”
Isabelle Verhaegen vult aan: "Klimaatrampen hebben steeds zwaardere gevolgen voor meisjes. Dit is niet het moment om te besparen op ontwikkelingssamenwerking. Investeren in internationale solidariteit betekent investeren in de veiligheid, bescherming en toekomst van meisjes. We mogen hen niet in de steek laten op het moment dat ze onze steun het hardst nodig hebben."
Plan International roept overheden op tot reële actie, waaronder:
- Houdt scholen open, veilig en gratis, tijdens klimaatschokken
- Neem preventie en bestrijding van gendergerelateerd geweld op in elk rampenplan
- Biedt bestaanszekerheid, voedselhulp en sociale bescherming aan getroffen gezinnen, zodat de druk om meisjes uit te huwelijken afneemt.
- Betrek meisjes uit minderheidsgroepen, meisjes met een beperking, ontheemde meisjes en meisjes in afgelegen gebieden bij plannen voor rampenbestrijding en herstel.
Lees het volledige rapport "State of the World’s Girls 2026 – Change Her Forecast" (in hetEngels)
PDF 10 MB
