Baanbrekende studie toont wereldwijde, maar fragiele, vooruitgang voor meisjesrechten

Het leven van meisjes wereldwijd is de afgelopen twee decennia wel degelijk verbeterd, zo leert uniek longitudinaal onderzoek van Plan International. Tegelijk maakt de studie ook duidelijk hoe fragiel die vooruitgang is en waar de pijnpunten zitten.

Een alarmerend 91% van de meisjes in het onderzoek ervaarde als jong meisje – vóór hun elfde verjaardag – geweld en grensoverschrijdend gedrag. 54% van meisjes wereldwijd heeft online misbruik of intimidatie ervaren. De alomtegenwoordigheid en normalisering ervan beïnvloedt het zelfvertrouwen van meisjes en beperkt hun sociale leven. ​

De studie Real Choices, Real Lives door Plan International volgde het leven van 142 meisjes over 18 jaar, waarbij dezelfde groep van geboorte tot volwassenheid in negen landen werd gevolgd. Het pas gepubliceerde eindrapport documenteert hun ervaringen en biedt inzichten in hoe het is om als meisje op te groeien in Benin, Brazilië, Cambodja, de Dominicaanse Republiek, El Salvador, de Filipijnen, Togo, Oeganda en Vietnam. Het is de eerste en enige kwalitatieve studie die zo lang een enkele groep meisjes volgde.

Vooruitgang

Het onderzoek toont reële vooruitgang op vlak van meisjesrechten. Zo trouwen vandaag minder meisjes als kind dan de vorige generatie: van de meisjes uit het onderzoek was 13% voor haar achttiende verjaardag getrouwd, vergeleken met bijna de helft (46%) van hun moeders. ​

De meeste meisjes vandaag overtreffen het onderwijsniveau van hun moeders. 65% rondde hun middelbare school af (of was goed op weg dat te doen) en 9% was al doorgestroomd naar de universiteit. Met verbeterde toegang tot onderwijs durven meisjes groots dromen over hun (professionele) toekomst. ​

Meisjes waren ook beter op de hoogte over hun gezondheid en geven aan meer informatie te willen over menstruatie, anticonceptie en seksuele gezondheid – ook al luidt het alomtegenwoordige advies toch vooral dat ze maar best wegblijven van jongens. ​

Genderstereotypen

Dat advies (“Blijf weg van jongens als je veilig wil blijven!”) leidt ertoe dat meisjes niet alleen dergelijke genderstereotypen internaliseren, maar ook zichzelf de schuld gaan geven als ze dan toch slachtoffer worden. ​

Het wereldwijd onderzoek sluit ook aan bij actuele discussies in eigen land. Zo maakt het rapport duidelijk dat meisjes van jongs af aan een belangrijke taak in het huishouden krijgen. Gemiddeld besteden meisjes vijf uur en vijftien minuten per dag aan onbetaald zorgwerk, koken, schoonmaken en zorgen voor broers en zussen. Vanaf zeer jonge leeftijd krijgen ze taken die de jongens in hun gezin niet hoeven te doen. ​

Van jongs af aan ondervinden ze daar ook de impact van: omwille van deze "tijdsarmoede" is er minder ruimte voor onderwijs, rust, spel of tijd met vriend(inn)en. ​

Crisis en conflict

Kortom: de duidelijke vooruitgang die er is betekent allerminst dat meisjes niet langer gebukt gaan onder achterhaalde gendernormen.

Bovendien is de vooruitgang erg fragiel. Van verschillende kanten krijgen meisjes tegenwind. Opkomende anti-rechtenbewegingen stellen hun recht op onderwijs, hun autonomie en participatie in vraag, en vormen zo een echte bedreiging voor hun vrijheid.

Ook de klimaatcrisis draait de vooruitgang van de afgelopen decennia deels terug, met droogte, overstromingen en mislukte oogsten die gezinnen dieper in armoede duwen. Wanneer voedsel schaars is en de inkomens wegvallen, missen meisjes vaker school, nemen ze nog meer huishoudelijk werk op zich en lopen ze een verhoogd risico op geweld.

De kracht van meisjes

De helft van de meisjes wees gendernormen af of stelde ze in vraag. Over de verschillende landen heen ging 15% van de meisjes op een bepaald moment in tegen de traditionele verdeling van huiselijke taken of weigerden ze de opgelegde klusjes te doen. Oudere meisjes reageerden tegen traditionele invullingen van ‘vrouwelijkheid’ en ‘mannelijkheid’. Ondanks het (seksuele) geweld, de maatschappelijke tegenwind, de impact van de klimaatcrisis en vele andere hordes, toont het onderzoek de kracht van meisjes. Dit zijn jonge mensen die weten hoe de wereld er zou kunnen uitzien, die de kracht hebben om daar ook werk van te maken, als ze daartoe de kans krijgen. ​

"Plan International België bouwt, samen met meisjes van over de hele wereld, aan een toekomst waarin elk meisje vrij is. Wij geloven, en deze studie bevestigt, dat meisjes heel wat in hun mars hebben. Ze hebben de visie, de kennis en de kracht. Het zijn de achterhaalde gendernormen en ouderwetse structuren die maken dat ze hun potentieel niet kunnen realiseren. Overheden, ngo's en gemeenschappen moeten systematisch naar meisjes luisteren en hen centraal stellen in beslissingen die hun leven vormgeven. De groeiende kracht van anti-rechtenbewegingen bedreigt de vooruitgang waar meisjes zo hard voor hebben gestreden. Als we nu niet handelen, lopen we het risico een hele generatie meisjes te teleurstellen", zegt Isabelle Verhaegen, directeur Plan International België.

Over deze studie

Real Choices, Real Lives is een longitudinale, kwalitatieve studie uitgevoerd door Plan International. De studie heeft het leven gevolgd van 142 meisjes in Benin, Brazilië, Cambodja, de Dominicaanse Republiek, El Salvador, de Filipijnen, Togo, Oeganda en Vietnam vanaf hun geboorte in 2006 tot hun achttiende verjaardag in 2024. Onderzoekers voerden jaarlijks diepgaande interviews uit met ouders of andere volwassenen die voor het kind zorgen vanaf de geboorte en met de meisjes zelf vanaf vijf jaar, naast participatieve activiteiten en huishoudonderzoeken. ​

Het volledige rapport (in het Engels) en een kortere samenvatting (in het Engels, Frans of Spaans) vindt u hier: https://plan-international.org/publications/real-choices-real-lives-final-report/

Meer lezen over de tegenwind die meisjes ondervinden: